HOE MOET DE VAKBEWEGING OMGAAN MET RECHTSPOPULISME?

 HOE MOET DE VAKBEWEGING OMGAAN MET RECHTSPOPULISME?

23 mrt 2018 - drentscheaa

HOE MOET DE VAKBEWEGING OMGAAN MET RECHTSPOPULISME?

Arnoud Hoogsteen is FNV-bestuurder in Groningen, Dorothee Jürgensen DGB-bestuurder in Oldenburg. Regionale FNV-bestuurders in grensgebieden praten met enige regelmaat met collega’s over de grens in interregionale vakbondsraden. Langs de grens met Duitsland zijn er twee, in het grensgebied met België ook. 

Arnoud: ‘Groningen en Ostfriesland zijn gebieden die op elkaar lijken. Vorig jaar organiseerden Dorothee en ik in Bad Nieuwenschans een bijeenkomst over hoe de vakbond moet omgaan met rechtspopulisme. Ook daarover kunnen we van elkaar leren.’

 

Wij en zij

Allereerst: wat is dat eigenlijk, rechtspopulisme? Arnoud: ‘Populisme komt van het Latijnse ‘populus’ wat ‘volk’ betekent. Populisten zeggen in naam van het volk te spreken. Het is in hun visie wij, het volk, tegen zij, de machthebbers, de elite die zich niets van het volk aantrekt. Populisme kan zowel links als rechts zijn. Bij rechtspopulisme is er ook de tegenstelling tussen wij, het volk, en zij, de buitenlanders of de vluchtelingen.’

Waar de FNV zich tot nu toe nauwelijks over de PVV uitlaat, roert de DGB zich fel tegen de AfD, de Alternative für Deutschland. Deze partij haalde bij de laatste Duitse verkiezingen 12,6 procent van de stemmen, nagenoeg gelijk aan de 13,0 procent van de PVV bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2017. De AfD zit ook in 14 van de 16 deelstaatparlementen. Net als de PVV heeft de AfD geen regeringsmacht.

Onzekerheid

Waarom kiezen mensen voor het rechtspopulisme? Arnoud en Dorothee: ‘Omdat ze onzeker zijn over hun toekomst door de economische crisis van de afgelopen jaren. Ook het feit dat de sociaaldemocraten, die traditioneel voor werknemers zouden moeten opkomen, zowel in Nederland als Duitsland meewerkten aan bezuinigingsbeleid leidde tot onzekerheid.’

De Hans Böckler Stiftung, het wetenschappelijk bureau van de DGB, ondervroeg begin vorig jaar 5000 Duitsers van 18 jaar en ouder onder meer over rechtspopulisme. Het onderzoek bevestigt het beeld: ontevredenheid over de eigen levensstandaard, angst om te dalen op de maatschappelijke ladder, verlies van controle over de eigen carrière door automatisering en digitalisering.

Opmerkelijk: vakbondsleden stemmen in zo’n situatie sneller op de AfD dan niet-vakbondsleden. Dat komt omdat onder de AfD-kiezers mannen van middelbare leeftijd in loondienst met een modaal inkomen oververtegenwoordigd zijn, net als onder de DGB-leden. Mensen zonder baan blijken niet vaker op de AfD te stemmen, maar degenen die bang zijn hun baan te verliezen staan wel meer open voor het rechtspopulisme. Ook kiezen werknemers die de zekerheid hebben dat ze onder een cao vallen, minder vaak voor de AfD dan mensen met flexbanen. 

Arnoud: ‘De FNV-campagne voor echte banen past dus heel goed in het streven om de voedingsbodem van het rechtspopulisme weg te nemen.’

 

Tegen ondernemingsraden

De AfD richt zich in tegenstelling tot de PVV ook nadrukkelijk op werknemers. Zo zijn er drie ‘werknemersverenigingen’ binnen de partij. Ze zeggen zich in te zetten met ‘ijverige werknemers’ en ‘goede ondernemers’ voor de beperking van flexarbeid en verhoging van de laagste inkomens. ‘Dorothee: ‘Dat klinkt mooi, maar wat ze niet vertellen is dat ze zich alleen op Duitse werknemers richten, uiteraard niet op medewerkers van buitenlandse komaf. Want die zijn de schuld ervan volgens de AfD dat de Duitse arbeiders steeds vaker werkloos worden.’

Een van deze verenigingen richt zich ook tegen ondernemingsraden, die ‘niet de belangen van werknemers behartigen, maar alleen erop uit zijn om de eigen macht te behouden’. De komende maanden vinden overal in Duitsland verkiezingen voor ondernemingsraden plaats. Dorothee: ‘We moeten onze leden duidelijk maken dat ze niets te verwachten hebben van deze organisaties. Want de AfD-werknemersverenigingen richten zich alleen maar op de eigen onderneming. Als het aan deze partij ligt, is een nationale sterke vakbond niet meer nodig.’

 

Realiteit

Dorothee: ‘Dat we als vakbond zo fel stelling nemen tegen de AfD heeft absoluut te maken met de Duitse geschiedenis. Ons devies is ‘Nie wieder,’ nooit mag weer gebeuren wat Duitsland tussen 1933 en 1945 heeft meegemaakt.’ 

Daarom heeft de DGB een duidelijk beleid hoe om te gaan met de rechtspopulisten. Dorothee: ‘We gaan niet met ze om, we gaan niet in op uitnodigingen van ze, we gaan niet met ze in discussie. Wel gaan we met AfD-kiezers de dialoog aan. Waarom hebben ze op de partij gestemd?’

De interregionale vakbondsraden in de EU willen de handen ineenslaan om tot een gezamenlijk beleid tegen rechtspopulisme komen. Arnoud: ‘Uiteraard is dat een zaak van lange adem. Maar als extreemrechts in Europa gaat samenwerken, dan is een sociaal Europa nog veel verder weg dan dat het nu al is.’

Dorothee: ‘Rechtspopulisme is een realiteit waarmee je als vakbeweging hebt te maken. Dan kun je wegkijken, doen alsof het niet bestaat, maar daar verdwijnt het niet door.’

 

 

 

 
 

Deel dit artikel

Geef een reactie op dit artikel

Jouw bericht

1 reactie

Erik schreef op 21-05-2018

Vanuit het hoofdbestuur doet de FNV er zogenaamd alles aan om Pvv'ers te weren.. Hoe kan het dan dat in de Beveiliging er een PVV gemeenteraadslid een kaderlid is? Foutje binnen de FNV?