Camera's op het werk: ken je rechten!

26 feb 2019 - (de Gelderlander 21-02-2019)

Camera's op het werk: ken je rechten!

Veel mensen maken zich zorgen over het gebruik van beelden

In de bus, aan de benzinepomp en vaak ook op de werkvloer: overal hangen camera's. Toezicht is zo ingeburgerd dat het misschien niet eens meer opvalt. Maar mag jouw werkgever je wel filmen? En mogen de beelden worden gebruikt voor bijvoorbeeld je functioneringsgesprek?

In de zomer van 2018 werd een pizzeria bestolen door een vrouw die zei dat ze haar armband was kwijtgeraakt. Terwijl de werknemer in goed vertrouwen voor de vrouw op zoek was, stopte die het geldkluisje met alle fooi in haar tas. Een paar weken later stond het hele fragment haarscherp op internet. De beveiligingscamera's hadden alles vastgelegd.

In de maanden daarop besloten de andere filialen ook camera's op te hangen. Die bleken niet alleen gebruikt te worden voor het betrappen van dieven. Een werknemer vertelt anoniem: ,,Toen ik na mijn dienst aan de bar zat, kreeg ik van mijn baas een appje, of ik die drankjes wel wilde betalen. Waarschijnlijk was het als grapje bedoeld, maar ik vond het toch ongemakkelijk. Blijkbaar zit iemand dus gewoon naar die beelden te kijken."

De meeste Nederlanders (94 procent) maken zich weleens zorgen over hun privacy. Dat blijkt uit eind januari verschenen onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Bijna een kwart van de ondervraagden maakt zich 'veel zorgen' over het gebruik van camerabeelden, 22 procent zelfs 'zeer veel zorgen'. Bijna 40 procent van de mensen die bezorgd zijn over de bescherming van hun persoonsgegevens, heeft veel tot zeer veel zorgen over hun werkgever.

Eef (39) - volledige naam bij de redactie bekend - werkte bij een inmiddels failliet verklaarde privékliniek die oogheelkundige ingrepen uitvoerde. Zonder dat zij het wist, hing in de ruimte waar zij haar moedermelk afkolfde een camera. Haar baas had in zijn kantoor naast zijn computer een groot scherm staan waarop hij haar bezig kon zien.

Per toeval kwam Eef erachter dat in de betreffende kamer werd gefilmd. ,,Een collega rende op een dag naar me toe en zei verschrikt: 'Gebruik jij mijn kamer op mijn vrije dag? Weet je dan niet dat daar een camera hangt?' Ik heb wekenlang met ontblote borsten recht in beeld gezeten. Dat was een verschrikkelijk gevoel.''

Rode auto

De afgelopen maanden voerde vakbond CNV actie om werknemers te informeren over cameratoezicht op de werkvloer. De aanleiding was een casus over een rood speelgoedautootje dat al jaren in een kast stond. Toen een werknemer die kast aan het opruimen was, stuitte ze op een lang snoer.

Het autootje bleek een verborgen camera te zijn die op haar gericht was. De werkgever had een app op zijn telefoon geïnstalleerd waarmee hij de beelden kon bekijken. Dat was nodig omdat een voormalig werknemer op die plek diefstal had gepleegd, zo was zijn verklaring. Daphne de Wild, werkzaam voor het camerateam van de CNV: ,,Zoiets mag dus absoluut niet. Een werkgever mag een camera ophangen, maar de werknemer moet op de hoogte zijn en er moet een specifiek doel zijn, zoals het beschermen van werknemers en bezoekers of het voorkomen van diefstal.''

Camera's in een kledingwinkel zijn volgens De Wild dus prima te verantwoorden. Ook is toezicht toegestaan als er een concreet vermoeden is over verduistering door het eigen personeel.

,,Bijvoorbeeld omdat er telkens een kasverschil is als precies die ene werknemer sluit.'' In dat laatste geval moet een specifieke termijn worden vastgesteld waarin de camera's actief zijn. Daarnaast moet de ondernemingsraad toestemming hebben gegeven.

Het camerateam beantwoordt op de website van het CNV veelgestelde vragen als: mogen de beelden worden gebruikt voor mijn functioneringsgesprek (nee), mogen er ook geluidsopnames worden gemaakt (nee) en mag een werkgever verborgen camera's ophangen (ja, mits er aan de voorschriften van de Autoriteit Persoonsgegevens is voldaan).

De AP stelt bovendien dat camera's alleen zijn toegestaan als er geen andere mogelijkheid is, en dat het cameratoezicht onderdeel moet zijn van een breder pakket aan maatregelen.

De voorschriften voor verborgen camera's of systematisch grootschalig cameratoezicht zijn nog strenger: daarvoor moet de werkgever eerst de privacy risico’s toetsen. Die check wordt de 'gegevensbeschermingseffectbeoordeling' genoemd.

Ontslag

Eef heeft het cameragebruik uiteindelijk nooit aangekaart bij haar werkgever, naar eigen zeggen omdat hij naar niemand luisterde en er al zo veel speelde op de werkvloer. Het incident droeg wel bij aan het feit dat ze een paar maanden later ontslag nam.

Evert Verhulp, hoogleraar Arbeidsrecht aan de Universiteit van Amsterdam: ,,Het probleem met cameratoezicht op de werkvloer is de ongelijke machtsverhouding: een werknemer zal niet snel tegen een werkgever procederen vanwege onjuist cameragebruik. Je laadt daarmee verdenkingen op je, en het zal je positie bij de werkgever niet ten goede komen."

Hoewel werkgevers dus aan regels gebonden zijn, ziet Verhulp toch met enige regelmaat zaken voorbijkomen waarbij een werkgever zonder overleg camera's ophangt, en waarbij de beelden als bewijs geaccepteerd worden om een werknemer te ontslaan als bijvoorbeeld diefstal is vastgelegd.

,,Je hebt als werknemer het recht om te weten dat je wordt bespied", zegt hoogleraar Verhulp. ,,Ook al wordt privacy soms als een zeuronderwerp gezien, het is belangrijk dat je niet zomaar alles over je kant laat gaan. Klop, misschien zelfs collectief met je collega's, aan bij de vakbond of bij de Autoriteit Persoonsgegevens en laat je informeren. Veel werknemers weten niet wat hun rechten op dit vlak zijn. Als je denkt dat iets niet in de haak is, heb je met dit soort zaken ook meestal gelijk.''

Deel dit artikel

Geef een reactie op dit artikel

Jouw bericht