Als we vrijwilligers niet op waarde schatten, loopt de kwaliteit van zorg gevaar

26 jun 2018 - (Trouw, 21-06-2018)

Als we vrijwilligers niet op waarde schatten, loopt de kwaliteit van zorg gevaar

Sinds de hervorming van de zorg in 2015 neemt het belang van vrijwilligers toe. Daarom wil LOVZ dat ze serieuzer worden genomen.

Van de medewerkers die in zorgcentrum Beatrix in Culemborg rondlopen, is bijna de helft vrijwilliger. Uitzonderlijk veel? Nee hoor, veel verzorgings- en verpleeghuizen leunen sterk op onbetaalde krachten, zeker sinds de omvangrijke zorghervormingen van 2015.

Beatrix is onderdeel van Zorgcentra De Betuwe, waar in totaal 800 betaalde krachten en 600 vrijwilligers werken. De onbetaalde krachten zijn dan ook een essentiële schakel in de Nederlandse zorg. Erken dat en investeer in de groep van honderdduizend zorgvrijwilligers, luidt de oproep van het Landelijk Overleg Vrijwilligersorganisaties in de Zorg (LOVZ) in een vandaag gepubliceerd manifest.

De 64-jarige Jos Spithoven is een van de 630.000 zorgvrijwilligers in Nederland. En een van de 600 die bij Zorgcentra De Betuwe werkt. Vijf jaar geleden verloor hij zijn baan. “Zes dagen per week was ik onderweg, maar de zaak ging failliet.” Thuiszitten was geen optie. Hij zocht naar structuur, naar iets om zichzelf nuttig te maken, en kwam terecht bij Beatrix. Dat was wennen.  Hij leerde ermee omgaan, leerde hoe hij familie kon steunen, hoe hij ouderen met dementie prettige momenten kon bezorgen.

De vrouw die een dansje doet in een gezamenlijk eetkamer van het verzorgingshuis bijvoorbeeld. “Met haar ben ik gaan fietsen, op de duo fiets, langs de huizen waar ze heeft gewoond”, zegt Spithoven. “Vond ze geweldig.”

Andere rol

Het is precies dat soort aandacht die de kwaliteit van de zorg verhoogt, maar die professionele verpleegkundigen en verzorgers niet altijd kunnen geven. Geen tijd voor, te duur. Dat geldt ook voor gesprekken voeren in een hospice, boodschappen doen met mensen met een verstandelijke beperking of met een hulpbehoevende meegaan naar een museum of concert.

Vroeger was de vrijwilliger iemand die vooral koffie schonk, maar dat type vrijwilliger verdwijnt en maakt plaats voor onbetaalde krachten die meer initiatief nemen, zien zowel de LOVZ als Marja Verrips, projectmedewerker van De Betuwe. “Vroeger was het zo dat een begeleider iets verzon en daar vrijwilligers bij zocht. Nu bedenken vrijwilligers zelf iets en organiseren dat ook, uiteraard in overleg met de bewoners en begeleiders.”

Vanwege de veranderende rol, pleit het LOVZ ervoor vrijwilligers eerder te betrekken bij het overleg over een patiënt. “De overheid wil dat mensen langer thuis wonen”, zegt Joost van Alkemade, directeur van de Nederlandse Organisaties Vrijwilligerswerk. “Op een gegeven moment bereikt een patiënt het maximaal aantal uren dat zorg geleverd kan worden, terwijl soms meer nodig is. Pas dan wordt de vrijwilligersorganisatie gebeld. Maar dan is bijvoorbeeld de dementie al zo ver gevorderd dat het lastig is om als nieuweling binnen te stappen.”

Vertrouwd gezicht

Als vrijwilligers, mantelzorgers en beroepskrachten eerder overleggen, kunnen zij gezamenlijk een plan maken over hoe zij iemand verzorgen, met oog voor de belangen van vrijwilliger en mantelzorger. Zo houdt iedereen het langer vol en heeft de beroepskracht meer tijd om de zorg te leveren die de patiënt nodig heeft.

“En denk ook niet dat vrijwilligerswerk gratis is”, voegt Van Alkemade daar aan toe. “Omdat gemeenten denken vanuit bezuinigingen, vinden zij elk bedrag te veel. Vrijwilligers kosten ook geld. Ze zijn veel goedkoper dan betaalde krachten, maar je moet wel investeren in werving, begeleiding en training.”

Training en scholing hoort ook tot het vaste pakket dat de vrijwilligers van Zorgcentra De Betuwe krijgen aangeboden. Dat is nodig ook, want in Beatrix wonen zowel mensen die revalideren na bijvoorbeeld een hersenbloeding als ouderen met dementie. De meest van hen wonen beschermd, in een gesloten afdeling. Spithoven groet er bijna iedereen die hij tegenkomt, bij naam. Doordat hij de tijd heeft om met hen te praten, kent hij hun gewoonten, hun families en geschiedenissen. Voor de ouderen is hij een vertrouwd gezicht. Niet onbelangrijk in een tijd waar zorgorganisaties vechten om personeel en gaten in het rooster opvullen met telkens nieuwe flexkrachten.  

Deel dit artikel

Geef een reactie op dit artikel

Jouw bericht