1 mei is van de wereld, niet van ons. Dag van de Arbeid

01 mei 2018 - (De Volkskrant 01-05-2018)

1 mei is van de wereld, niet van ons. Dag van de Arbeid

Dag van de Arbeid

Het Rode Plein in Moskou stroomt vandaag weer vol mensen, in Istanboel gaan Turken het Taksimplein op, Franse en Spaanse arbeiders lopen protestmarsen door Parijs en Madrid. En wie niet demonstreert, brengt een bezoek aan de schoonfamilie.

Buiten Nederland staat 1 mei fier overeind. De eerste internationale Dag van de Arbeid werd gevierd in 1890 en was een eerbetoon aan de arbeidersprotesten in Chicago van vier jaar eerder. Die demonstraties voor een achturige werkdag ontaardden in gewelddadige botsingen met de politie en doden aan weerszijden. Wereldwijd groeide 1 mei uit tot een feestdag. Zo'n driekwart van de wereld is vandaag vrij.

Niet hier. Nederland kent geen 1-meitraditie en die zal er ook niet snel komen, is de verwachting van hoogleraar arbeidsverhoudingen Paul de Beer aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn eigen werkgever schafte de vrije dag in 2015 af. 'Ik denk dat het bestuur af wilde van het imago van een rode universiteit.' Ook de gemeente Amsterdam schrapte de vrije dag in 2016. De universiteit en de hoofdstad waren decennialang uitzonderingen in een land waar op 1 mei gewoon wordt gewerkt.

Door de verzuiling beperkte de 1-meiviering zich in het verleden tot de socialistische partijen en vakbonden, zegt De Beer. 'Het was een feest van de socialistische bonden en minder van de confessionele bonden.' Na de Tweede Wereldoorlog omarmde ook de PvdA de monarchie en werd Koninginnedag, op 30 april, een feestdag voor iedereen. 1 mei delfde het onderspit.

De vakbonden zijn nog steeds verdeeld. De FNV probeert sinds 2015 de Dag van de Arbeid nieuw leven in te blazen. Het christelijke CNV houdt zich afzijdig. De FNV trekt met haar achterban naar Den Haag. De demonstranten lopen een protestmars rond het Binnenhof en de Malietoren, het kantoor van de werkgeverslobby.

De bond moet het hebben van fanatieke leden die bereid zijn een dag vrij te nemen. Of mensen die verlof hebben opgenomen omdat hun kinderen meivakantie hebben. Ook werklozen en gepensioneerden zijn welkom. De inzet van het protest: hogere lonen én uitkeringen. En dan zijn er nog de buschauffeurs in het streekvervoer die bezig zijn aan een staking van twee dagen. Echt massaal mag het protest trouwens toch niet worden. Als de vakbond er al in slaagt duizenden mensen op de been te krijgen, kan de gemeente roet in het eten gooien. Den Haag staat maximaal vijfduizend wandelende demonstranten toe.

Wel vrij vandaag: de handelaren op de Amsterdamse beurs, want de AEX volgt de handelsdagen van het Europese Euronext. En op het Binnenhof lopen de actievoerders langs een gesloten deur: de Tweede Kamer is met mei reces.

Piek in stakingen in 2017

Nederlanders hebben vorig jaar voor een stakingspiek gezorgd. Dit meldt het Centraal Bureau voort de Statistiek. Sinds 1989 werd niet zo vaak het werk neergelegd als in 2017: 32 keer. In totaal gingen 306 duizend arbeidsdagen 'verloren', een jaar eerder waren dat slechts 19 duizend dagen.

De staking met de meeste deelnemers komt op naam van de basisschoolleraren. Tienduizenden leerkrachten trokken in oktober naar Den Haag om meer salaris te eisen. De demonstratie maakte indruk: aanstaande coalitiepartijen maakten tijdens de kabinetsformatie 270 miljoen euro vrij voor het onderwijs. Bij lange na niet genoeg, vonden de leraren, en ze kondigden nieuwe regiostakingen aan.

Ook in de industrie en de sector vervoer en opslag werd vorig jaar veel gestaakt. Honderden werknemers van de Unox-fabriek in Oss protesteerden drie weken op rij tegen een overname van de fabriek. Ook treinpersoneel weigerde enkele uren te werken en bakkers van onder meer supermarkt Vomar en Bakkersland bakten een dag geen brood.

De cijfers lijken te duiden op hervonden zelfvertrouwen van de vakbeweging. In 2013 sloten de bonden nog een sociaal akkoord met het kabinet en de werkgevers. Sindsdien is er verwijdering en kiezen bonden vaker voor actie. De vakbonden hadden in 2017 bij acht van de tien stakingen het initiatief en zes van de tien keer waren ze betrokken bij het beëindigen van de acties. Nu het bedrijven economisch weer voor de wind gaat, eisen werknemers hun deel van de buit.

Het aantal stakingen en de omvang van de protesten lopen per jaar enorm uiteen. In 2006 werd bijvoorbeeld ook ruim dertig keer gestaakt, maar beliepen de acties slechts een kleine 16 duizend arbeidsdagen. De omvangrijkste stakingen waren in 1995: bouwvakkers legden ruim 600 duizend dagen het werk neer.

Deel dit artikel

Geef een reactie op dit artikel

Jouw bericht