Voltallig bestuur van het Huis voor Klokkenluiders stapt op na kritisch rapport

14 dec 2017 - (de Volkskrant 09-12-2017)

Voltallig bestuur van het Huis voor Klokkenluiders stapt op na kritisch rapport

Het Huis voor Klokkenluiders kraakt in zijn voegen. Het voltallige bestuur stapt op vanwege een kritisch rapport over het zwalkende instituut. Het Huis moest klokkenluiders beschermen tegen hun werkgevers en misstanden aan de kaak stellen, maar heeft in anderhalf jaar tijd nog geen enkel wapenfeit kunnen presenteren. Klokkenluiders voelen zich in de kou gezet, onder meer omdat het Huis misstanden terzijde heeft geschoven zonder dat daarvoor een wettelijke rechtvaardiging was.

Een toevluchtsoord voor aankaarters van misstanden op de werkvloer, dat was de bedoeling van het Huis voor Klokkenluiders toen het op 1 juli vorig jaar in het leven werd geroepen. Geruggesteund door de 'Wet Huis voor Klokkenluiders' moest klokkenluiders voortaan het lot bespaard blijven van hun kapot gemaakte voorgangers Ad Bos (bouwfraude) en Fred Spijkers (ondeugdelijke landmijnen bij Defensie).

Tot dusver is daar weinig van terecht gekomen. Het voltallige bestuur is vandaag opgestapt om een 'herstart van het Huis voor Klokkenluiders' mogelijk te maken, staat in een persverklaring. 'Een andere werkwijze van het Huis is in het belang van klokkenluiders'. De bestuursleden trekken hun conclusie na de publicatie van een kritisch rapport van voormalig topambtenaar Maarten Ruys, geschreven in opdracht van het bestuur. Ruys concludeert daarin dat het bestuur van het Huis geen draagvlak meer heeft bij de medewerkers. Zowel binnen het bestuur als onder medewerkers heerst verdeeldheid over de koers van het Huis. Ook zouden er veel verschillende 'bloedgroepen' binnen het Huis leven, die slecht samenwerken. Klokkenluiders zouden daardoor 'tegenstrijdige signalen' krijgen. 

Niet één onderzoek gestart

In plaats van tegels te lichten veegt het Huis vooralsnog vooral zaken onder het tapijt, blijkt uit gesprekken met bronnen binnen en buiten het instituut. NRC Handelsblad meldde in oktober al dat het Huis nog niet één onderzoek heeft weten af te ronden, ondanks zeker dertig 'onderzoekswaardig' bevonden misstanden.

Maar de werkelijkheid blijkt nog erger: het Huis is überhaupt nog niet één onderzoek gestart. Zo verklaart de afdeling Onderzoek, die misstanden onder de loep moet nemen, veel kwesties bij voorbaat 'niet-ontvankelijk' omdat een rechter al over de misstand heeft geoordeeld. Op dit onderdeel van de Wet Huis voor Klokkenluiders was bij voorbaat al veel kritiek, bijvoorbeeld omdat werkgevers nog wel eens met een leugentje willen wegkomen voor de rechter. Als de rechter in zo'n geval al in het nadeel van de klokkenluider heeft geoordeeld, is rehabilitatie via het Huis voor Klokkenluiders dus onmogelijk.

Misstanden werden terzijde geschoven

Maar in meerdere gevallen heeft de afdeling Onderzoek misstanden terzijde geschoven zonder dat daar een wettelijke rechtvaardiging voor was. Dit tot grote onvrede van de andere tak binnen het Huis, de afdeling Advies, die klokkenluiders raad geeft als zij een misstand vermoeden. De wet maakt onderscheid tussen een misstandenonderzoek en een 'bejegeningsonderzoek', oftewel een onderzoek naar hoe een klokkenluider door zijn werkgever is behandeld. In de wet staat niet dat bejegeningsonderzoek ook terzijde mogen worden geschoven als de rechter zich er al over heeft gebogen. Maar de afdeling Onderzoek heeft de wet in de praktijk zo opgerekt dat ook bejegeningsonderzoeken bij voorbaat kunnen worden kaltgestellt. In één geval had niet de rechter, maar de geschillencommissie van de uitzendbranche zich over de zaak van een klokkenluider gebogen, terwijl de wet stelt dat er sprake moet zijn van een 'onherroepelijke rechterlijke uitspraak'.

Ruys: wet moet duidelijker

Volgens het rapport-Ruys twijfelen medewerkers van de afdeling Advies 'aan de betrokkenheid van collega's van de andere afdelingen bij de problemen van klokkenluiders'. Ruys roept de wetgever op om de regels over ontvankelijkheid van misstanden duidelijker te omschrijven in de wet.  

 

Deel dit artikel

Geef een reactie op dit artikel

Jouw bericht