Willekeurige belasting: zelfde inkomen, meer taks

06 jun 2017 - (Elsevier 29-04-2017)

Willekeurige belasting: zelfde inkomen, meer taks

Het idee van het belastingstelsel is dat zij die meer verdienen, meer afdragen. Maar zo werkt het lang niet altijd. Neem de weduwentaks.

Een leek zou ze nauwelijks uit elkaar houden: Henk, Piet en Klaas. Ze wonen naast elkaar in een rijtjeshuis (700 euro huur per maand). Allen hebben een vrouw en twee kinderen. De gezinnen verdienen elk 36.000 euro per jaar, een modaal inkomen. Toch kan Piet jaarlijks een veel mooiere vakantie boeken, en krijgen de kinderen van Klaas grotere verjaardagscadeaus dan die van Henk. Oorzaak? De fiscus.

Henk – in loondienst en de kostwinner van het gezin – houdt van zijn salaris 27.000 euro over. Piet is ook de enige kostwinner in huis, maar is zelfstandig ondernemer (zzp’er). Hij heeft ruim 9.000 euro meer te besteden. De fiscale voordelen van zzp’ers zijn berucht, maar dat is niet de voornaamste oorzaak. De één miljoen eenpitters in Nederland mogen 7.280 euro van hun inkomen van de belasting aftrekken. Daarnaast mogen zij 14 procent van hun inkomen aftrekken als ‘mkb-winstvrijstelling’. Piet hoeft maar over zo’n 22.000 euro inkomensbelasting te betalen, dat scheelt 5.000 euro. Wel moet hij zelf zijn pen­sioen en arbeidsongeschiktheidsverzekering regelen. Dat kost, afhankelijk van de gemaakte keuzes, zo’n 3.000 euro per jaar.

De grootste klapper maakt zzp’er Piet echter door de cadeautjes van de Belastingdienst, in de vorm van inkomensafhankelijke belastingkortingen en toeslagen. Omdat zijn inkomen op papier maar 22.000 euro is, vindt de fiscus hem veel armer dan Henk. Daardoor krijgt Piet ruim 5.000 euro huur- en zorgtoeslag per jaar. Ook krijgt hij meer kindgebondenbudget en een hogere algemene heffingskorting. Dat scheelt samen nog eens 1.500 euro.

Eenverdieners betalen meer

Dan Klaas, die met zijn vrouw het inkomen verdient, hij iets meer (24.000 euro) dan zij (12.000 euro), maar samen precies evenveel als Henk en Piet. Zij moeten het net als Henk doen zonder huur- en zorgtoeslag. Wel krijgen zij als tweeverdieners veel meer korting op hun belasting dan eenverdiener Henk. Daardoor hebben zij 32.000 euro te besteden, zo’n 5.000 euro meer dan Henk.

Dat kostwinnersgezinnen meer belasting betalen, is veel christelijke partijen al jaren een doorn in het oog. Het verschil in belastingdruk wordt steeds groter door het afbouwen van wat in de volksmond de ‘aanrechtsubsidie’ is gaan heten: om de arbeidsmarktparticipatie van vrouwen te bevorderen, krijgen tweeverdieners meer belastingkorting.

Grote verschillen in belasting voor op het oog gelijke gevallen, komen ook voor bij vermogens­belasting (box 3). Daar kan de belasting sinds dit jaar flink verschillen voor gelijke vermogens.

Belasting op eigen vermogen

Als de man overlijdt, schiet de belasting met 57 procent omhoog

Er zijn bijna een miljoen huishoudens met 100.000 euro vermogen of meer. Sinds dit jaar is de belastingheffing progressief. De fiscus gaat ervan uit dat mensen met weinig vermogen veel geld op een spaarrekening met lage rente zetten. Daarom is de belastingheffing op kleine vermogens laag.

Iedereen hoeft over de eerste 25.000 euro vermogen geen belasting te betalen. Over het volgende vermogen tot 100.000 euro moet 0,86 procent worden betaald. Daarboven, tot 1 miljoen euro, stijgt dat tot 1,38 procent. Wie samenwoont, mag het vermogen spreiden over beide fiscale partners, die beiden recht hebben op de vrijstelling. Een echtpaar met 200.000 euro spaargeld, hoeft over de eerste 50.000 euro geen belasting te betalen. De overige 150.000 euro wordt verdeeld over de partners. Die betalen ieder over 75.000 euro 0,86 procent belasting. Samen betalen zij 1.292 euro.

Als de man overlijdt, schiet de belasting met 57 procent omhoog. De achterblijvende partner heeft nog maar 25.000 euro vrijstelling en kan het vermogen bij de aangifte niet meer verdelen. Dat tikt hard aan nu de vermogensbelasting progressief is. Het lage belastingpercentage van 0,86 procent geldt tot 100.000 euro. Over de volgende 100.000 euro moet het hogere percentage van 1,38 procent betaald. Belastingaanslag voor de weduwe: 2.026 euro, 734 euro meer. Linkse partijen prijzen progressieve belasting als een Piketty-belasting, maar het zou net zo goed een weduwentaks kunnen worden genoemd.

Willekeurige belastingheffing

De willekeur van zwaardere belastingheffing blijkt ook uit recent onderzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Eén op de honderd werknemers houdt van elke euro extra inkomen, minder dan 20 cent over. De rest verdwijnt in de zak van de fiscus, door belastingheffing, minder recht op toeslagen en minder belastingkorting.

Het treft vooral mensen met een bruto-inkomen van 20.000 tot 35.000 euro. Voor hen geldt een laag belastingtarief, maar door het verlies aan toeslagen en het inkomensafhankelijk maken van belastingkortingen door het kabinet-Rutte II, krijgen zij toch een fikse rekening.

 

Deel dit artikel

Geef een reactie op dit artikel

Jouw bericht